Prowadziłeś w zeszłym roku tzw. biznes na próbę? Nawet jeśli nie rejestrowałeś firmy w CEIDG, rozliczenie działalności nierejestrowanej w 2026 roku to Twój obowiązek. Masz czas do 30 kwietnia 2026 roku, by złożyć PIT-36 i rozliczyć swoje przychody i koszty. Jak zrobić to poprawnie? Tego dowiesz się z tego artykułu.
Z tego artykułu dowiesz się...
Czym jest działalność nierejestrowana?
Działalność nierejestrowana to forma drobnej działalności zarobkowej osób fizycznych, która nie wymaga rejestracji firmy ani wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Jest to rozwiązanie wprowadzone w 2018 roku w ramach pakietu ustaw zwanego Konstytucją dla Biznesu, mające na celu ułatwienie rozpoczęcia działalności w małej skali.
Aby prowadzić działalność nierejestrowaną, musisz spełnić warunki, takie jak m.in.:
- Limit przychodów – od 1 stycznia 2026 roku Twoje kwartalne przychody nie mogą przekroczyć 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku. Pamiętaj, że pomimo nowego limitu, w PIT za 2025 rok korzystasz jeszcze ze starego, miesięcznego limitu 75% minimalnego wynagrodzenia;
Uwaga: Jeśli jesteś osobą bezrobotną zarejestrowaną w urzędzie pracy, Twój limit jest inny – wynosi on 50% miesięcznego minimalnego wynagrodzenia (tutaj zasada kwartalna nie obowiązuje!). - Brak wcześniejszej działalności – aby prowadzić działalność nierejestrowaną, nie możesz wykonywać działalności gospodarczej w okresie ostatnich 60 miesięcy. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy działalność była nieustannie zawieszona – okres zawieszenia jest traktowany jak niewykonywanie działalności,
- Charakter działalności – działalność musisz prowadzić jako osoba fizyczna i nie możesz wykonywać jej w ramach spółki cywilnej,
- Brak regulacji – działalność nierejestrowana nie może być działalnością regulowaną, wymagającą specjalnych zezwoleń lub koncesji.
Co ciekawe, działalność nierejestrowana, mimo że spełnia cechy działalności gospodarczej (zorganizowana, zarobkowa, ciągła i prowadzona we własnym imieniu), nie jest traktowana jak typowa działalność gospodarcza, o ile nie przekracza ustalonego limitu przychodów. W związku z jej charakterystyką jest często określana jako „firma na próbę”, ponieważ pozwala na przetestowanie pomysłu na biznes bez konieczności formalnego zakładania firmy. To szczególnie korzystne rozwiązanie dla osób zajmujących się np. drobną wytwórczością, sprzedażą produktów lub innymi formami działalności zarobkowej o niewielkiej skali.
Pomimo tego, że formalności związane z tą działalnością są często ograniczone do minimum, musisz pamiętać też o kilku kluczowych aspektach. Jednym z nich jest m.in. rozliczenie działalności nierejestrowanej w rocznym zeznaniu podatkowym.
Jak rozliczyć działalność nierejestrowaną w 2026 roku?
Rozliczenie działalności nierejestrowanej w 2026 roku (za 2025 rok) odbywa się za pomocą formularza PIT-36. Deklarację tę musisz złożyć do 30 kwietnia 2026 roku. W zeznaniu znajduje się specjalna rubryka przeznaczona do wykazania przychodów i kosztów z działalności nierejestrowanej. Co ważne, w tym samym PIT-36 łączysz te zarobki z innymi źródłami dochodu opodatkowanymi na zasadach ogólnych (np. z etatu, umowy zlecenia czy emerytury).
Instrukcja wypełnienia PIT-36 krok po kroku:
- Przychody – należy wykazać sumę przychodów osiągniętych z działalności nierejestrowanej w ciągu całego roku podatkowego. Przychody te wpisujesz w pozycjach od 116 do 119, a w przypadku gdy działalność nierejestrowaną prowadził współmałżonek – w polach od 174 do 177,
- Koszty uzyskania przychodów – możesz odliczyć koszty związane z prowadzeniem działalności, takie jak zakup materiałów, opłaty za usługi czy koszty transportu. Pamiętaj jednak, że koszt musi być ściśle związany z Twoją działalnością i musisz mieć odpowiedni, imienny dowód zakupu (np. faktura imienna),
- Dochód – to różnica między przychodami a kosztami uzyskania przychodów.
- Podatek – dochód z działalności nierejestrowanej podlega opodatkowaniu według skali podatkowej (12% lub 32%). Pamiętaj, że gdy przekroczysz kwotę wolną od podatku, musisz zapłacić podatek od nadwyżki. Do Twojej kwoty wolnej wliczają się też inne źródła dochodu, takie jak np. umowa o pracę czy zlecenia. Kwota wolna od podatku w 2025 roku wynosi 30 000 zł lub 60 000 zł, gdy rozliczasz się wspólnie z małżonkiem,
Tak naprawdę nie powinieneś mieć większych problemów ze zidentyfikowaniem rocznej sumy przychodów i kosztów, bo prowadząc działalność nierejestrowaną jesteś zobowiązany do prowadzenia uproszczonej ewidencji sprzedaży. Jeśli jednak Twoja ewidencja jest nieczytelna, zadbaj o przejrzystość i skorzystaj np. z dedykowanego arkusza Excel.
Sprzedawaj i pilnuj limitów
Gotowy arkusz, który automatycznie sumuje przychody i pilnuje limitu działalności nierejestrowanej w 2026 roku.
Sprzedawaj i pilnuj limitów
Gotowy arkusz, który automatycznie sumuje przychody i pilnuje limitu działalności nierejestrowanej w 2026 roku.
Rozliczenie działalności nierejestrowanej z kasą fiskalną
Czy „firma na próbę” zwalnia z kasy fiskalnej? I tak, i nie. Zasady są tu zbliżone do pełnej działalności gospodarczej. Generalnie korzystasz ze zwolnienia podmiotowego z kasy fiskalnej, jeśli Twój obrót na rzecz osób fizycznych nieprowadzących firm i rolników ryczałtowych nie przekroczył 20 000 zł w skali roku (liczone proporcjonalnie od daty pierwszej sprzedaży!). Biorąc pod uwagę limity przychodów działalności nierejestrowanej, większość osób mieści się w tym zwolnieniu. Przekroczenie kwoty 20 tys. zł sprawia, że musisz rozpocząć ewidencję sprzedaży na kasie fiskalnej (chyba, że sprzedajesz wyłącznie przez internet i masz dokładne dane nabywców).
Istnieją jednak branże i rodzaje usług, które wymagają stosowania kasy fiskalnej niezależnie od wysokości przychodów. Do takich obszarów należą m.in. usługi fryzjerskie, kosmetyczne i kosmetologiczne, a także usługi wulkanizacyjne.
Jeśli masz kasę fiskalną, Twoje rozliczenie roczne wygląda podobnie – nadal składasz PIT-36. Różnica polega na dokumentowaniu przychodów – obok uproszczonej ewidencji w Excelu, posiłkujesz się raportami dobowymi i miesięcznymi z urządzenia fiskalnego.
Rozliczanie działalności nierejestrowanej a podatek VAT
Czasami może zdarzyć się, że prowadzisz działalność nierejestrowaną i jesteś czynnym podatnikiem VAT (tzw. vatowcem). Jest to niezwykle rzadka sytuacja przy takim rodzaju działalności, ale jednak możliwa. Jeżeli jednak dotknęła Cię taka konieczność, to masz już za sobą nadanie numeru NIP i złożenie formularza VAT-R (bo są to działania obligatoryjne, aby zostać czynnym podatnikiem VAT). Być może zastanawiasz się, w jaki sposób rozliczyć teraz zeznanie roczne? Otóż w praktyce jest to nieco trudniejsze, niż w opisanych powyżej przypadkach.
Przede wszystkim, rejestracja do VAT nakłada na Ciebie dodatkowe obowiązki, takie jak m.in. regularne przesyłanie plików JPK_V7 lub JPK_V7K, a także płacenie podatku na indywidualny mikrorachunek podatkowy. To spora różnica w porównaniu do sytuacji w której korzystasz ze zwolnienia z VAT – wówczas interesuje Cię w głównej mierze zeznanie roczne PIT-36.
W przypadku, gdy jesteś vatowcem, musisz zadbać o rozliczenie dwóch podatków, które na pierwszy rzut oka bezpośrednio nie wpływają na siebie, ale są powiązane poprzez sposób ewidencjonowania przychodów i kosztów działalności. Gdy jesteś czynnym podatnikiem VAT, to w deklaracji PIT-36 wykazujesz przychody netto, po odjęciu VAT-u należnego. Podobnie jest w przypadku kosztów, które uwzględniasz w PIT-36 w kwocie netto, ponieważ VAT zapłacony przy zakupach odliczasz w deklaracjach VAT-7, a nie PIT-36. Jak widzisz, w odróżnieniu do prowadzenia działalności zwolnionej z VAT, w tym przypadku operujesz kwotami netto (a nie brutto).
Podsumowanie
Działalność nierejestrowana stanowi atrakcyjną opcję dla osób chcących prowadzić drobną działalność zarobkową bez konieczności formalnej rejestracji firmy. Pamiętaj jednak, że pomimo stosunkowo ograniczonych formalności, nadal masz pewne obowiązki, takie jak m.in. konieczność prowadzenia ewidencji sprzedaży, czy rozliczenia rocznego w PIT-36. Musisz też pilnować określonego limitu przychodów, gdyż jego przekroczenie wiąże się z koniecznością rejestracji działalności gospodarczej. Poza tym w określonych przypadkach konieczna może okazać się rejestracja do VAT lub zakup kasy fiskalnej.
