Łączenie etatu z działalnością nierejestrowaną to jeden z najbezpieczniejszych sposobów na budowanie własnego biznesu. Masz stabilizację finansową z pracy zawodowej, a po godzinach rozwijasz pasję, która przynosi dodatkowy dochód. To układ idealny dla wielu początkujących przedsiębiorców. Naturalnie pojawia się jednak pytanie o rozliczenia z ZUS. Czy dodatkowy zarobek oznacza dodatkowe składki? W 2026 roku odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, co dokładnie oferujesz swoim klientom – towary czy usługi. Przyjrzyjmy się temu bliżej, abyś miał pełną jasność co do swoich finansów.
Z tego artykułu dowiesz się...
Sprzedaż towarów w działalności nierejestrowanej jest wolna od ZUS
Jeżeli Twój pomysł na biznes opiera się na sprzedaży produktów – czy to fizycznych (np. rękodzieło, świece, ubrania), czy cyfrowych (np. e-booki) – jesteś w bardzo komfortowej sytuacji. Taka aktywność co do zasady nie stanowi tytułu do ubezpieczeń. Oznacza to, że przychód ze sprzedaży towarów w ramach działalności nierejestrowanej nie jest obciążony żadnymi składkami ZUS ani składką zdrowotną. Niezależnie od tego, czy masz etat, czy nie, wypracowany zysk (po odliczeniu ewentualnego podatku dochodowego) zostaje w Twojej kieszeni. Nie musisz zgłaszać się do urzędu, choć działalność musisz rozliczyć raz w roku w PIT-36. Kluczem do spokoju jest pilnowanie limitów przychodu należnego.
Wskazówka: Przekroczenie limitu przychodów rodzi obowiązek rejestracji JDG. Aby pilnować swoje przychody (co jest Twoim obowiązkiem), możesz skorzystać np. z mojego szablonu ewidencji działalności nierejestrowanej, który na bieżąco monitoruje Twoje przychody i koszty.
Świadczenie usług a obowiązki ZUS Twojego klienta
Jeśli w ramach działalności nierejestrowanej wykonujesz usługi (np. sprzątasz, udzielasz korepetycji), dla systemu ubezpieczeń społecznych jesteś zwykłym zleceniobiorcą. Twoja usługa to w istocie umowa zlecenia, która co do zasady podlega ubezpieczeniom społecznym. Nie ma znaczenia, że nazywasz to „działalnością nierejestrowaną”. Dla ZUS-u jest to tytuł do ubezpieczeń (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
W praktyce oznacza to, że Twój klient ma obowiązek:
- Zgłosić Cię do ZUS.
- Naliczyć i odprowadzić wszystkie składki (społeczne i zdrowotną).
Sprzedawaj i pilnuj limitów
Gotowy arkusz, który automatycznie sumuje przychody i pilnuje limitu działalności nierejestrowanej w 2026 roku.
Sprzedawaj i pilnuj limitów
Gotowy arkusz, który automatycznie sumuje przychody i pilnuje limitu działalności nierejestrowanej w 2026 roku.
Kiedy etat faktycznie zmienia (nieco) sytuację?
Fakt, że pracujesz na etacie, nie kasuje automatycznie obowiązku składkowego. Tworzy jedynie tzw. zbieg tytułów, który może (ale nie musi!) zmienić nieco zasady rozliczeń. Aby Twój klient nie musiał płacić za Ciebie składek społecznych (emerytalnej i rentowej), Twoje wynagrodzenie z etatu w danym miesiącu musi być równe lub wyższe od minimalnego wynagrodzenia krajowego. Jeśli zarabiasz na etacie choćby grosz mniej niż minimalna (np. pracujesz na pół etatu), to ta zasada nie obowiązuje.
Składka zdrowotna – obowiązek nie do ominięcia
Nawet jeśli udowodnisz klientowi, że zarabiasz powyżej minimalnej na etacie i „zwolnisz się” ze składek społecznych, to nadal pozostaje składka zdrowotna. Przy umowie zlecenia (usłudze w NDG) składka zdrowotna w wysokości 9% jest zawsze obowiązkowa. Nie ma przepisu, który zwalniałby z niej osobę pracującą na etacie. Dlatego twierdzenie, że „etat chroni przed ZUS-em w działalności nierejestrowanej”, jest kłamstwem. Klient i tak musi zgłosić Cię do ZUS i zapłacić zdrowotne.
Umowa o dzieło – furtka dla „artystów”
Istnieje jednak sposób, by legalnie uniknąć płacenia składek przy usługach, o ile Twoja praca jest twórcza i daje konkretny, namacalny rezultat. Mowa o umowie o dzieło. Jeśli w ramach działalności nierejestrowanej piszesz np. artykuł na bloga czy projektujesz logo – możesz rozliczyć to jako dzieło. Umowa o dzieło (z podmiotem innym niż własny pracodawca) nie podlega ubezpieczeniom w ZUS.
Brzmi idealnie? Jest jeden haczyk. Choć nie płaci się składek, biurokracja pozostaje. Twój klient ma obowiązek zgłosić każdą umowę o dzieło do ZUS na formularzu RUD w terminie 7 dni od jej zawarcia. Jeśli tego nie zrobi, naraża się na grzywnę. Pamiętaj też, że ZUS może skontrolować taką umowę i podważyć ją, jeśli uzna, że w rzeczywistości było to zwykłe zlecenie.
Wyjątek dla uczniów i studentów do 26. roku życia
Najkorzystniejszą sytuację mają osoby uczące się, które nie ukończyły 26 lat. W ich przypadku przepisy przewidują całkowite zwolnienie z oskładkowania umów zlecenia. Jeśli masz status studenta lub ucznia, Twoje usługi w ramach działalności nierejestrowanej są wolne zarówno od ZUS społecznego, jak i składki zdrowotnej. Klient nie musi Cię nigdzie zgłaszać, co czyni Cię bardzo atrakcyjnym współpracownikiem na rynku.
Podsumowanie
Działalność nierejestrowana to bezpieczna przystań finansowa tylko wtedy, gdy ograniczasz się do sprzedaży towarów. Wówczas faktycznie nie dotyczą Cię żadne składki ZUS, a jedynym obowiązkiem jest pilnowanie limitów przychodu. Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy zaczynasz świadczyć usługi. Musisz mieć świadomość, że nawet etat z wysoką pensją nie zwalnia Twojego klienta z obowiązku zgłoszenia Cię do ZUS i odprowadzenia wymaganych składek. W praktyce, usługi w tym modelu to ukryta umowa zlecenie. Jedynym wyjątkiem od tej reguły są uczniowie i studenci do 26. roku życia, którzy jako jedyni cieszą się pełnym zwolnieniem ze wszystkich składek.
