Wejście w świat działalności nierejestrowanej to dla wielu osób pierwszy krok do własnego biznesu. Ta uproszczona forma zarobkowania budzi jednak wiele pytań, zwłaszcza w zakresie rozliczeń podatkowych. Jeśli rozważasz taką formę działalności lub już ją prowadzisz, poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania – z aktualnymi podstawami prawnymi i praktycznymi wskazówkami.
Z tego artykułu dowiesz się...
Czym jest działalność nierejestrowana i kto może ją prowadzić?
Działalność nierejestrowana (nieewidencjonowana) to drobna działalność zarobkowa, którą możesz prowadzić bez rejestracji firmy w CEIDG. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, możesz z niej skorzystać, jeśli:
- w żadnym miesiącu Twój przychód nie przekracza 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę (50% dla osób zarejestrowanych w Urzędzie Pracy jako bezrobotne) – w 2025 roku jest to odpowiednio 3499,50 zł i 2333,00 zł miesięcznie,
- w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziłeś działalności gospodarczej,
- nie wykonujesz działalności wymagającej koncesji, zezwolenia lub wpisu do rejestru.
Co istotne, działalność nierejestrowaną mogą prowadzić wyłącznie osoby fizyczne, samodzielnie, a nie w formie spółki. Nie sprawdzi się więc pomysł, w którym wraz z małżonkiem chcesz wspólnie sprzedawać te same produkty. Pamiętaj jednak, że nawet w małżeństwie możecie prowadzić dwie odrębne działalności nierejestrowane.
Jak rozliczać podatki z działalności nierejestrowanej?
Przychody z działalności nierejestrowanej rozliczasz w rocznym zeznaniu PIT-36, w rubryce „działalność nierejestrowana”. Dochód obliczasz jako różnicę między przychodem a kosztami uzyskania przychodu. Aby poprawnie rozliczyć koszty uzyskania przychodu, musisz je udokumentować (np. fakturą imienną). W związku z tym nie sprawdzi się zwykły paragon ze sklepu, na którym nie ma Twoich danych. W razie kontroli, rozliczenie takiego kosztu zostanie uznane za nieprawidłowe.
Co więcej, opodatkowanie odbywa się wyłącznie na zasadach ogólnych (skala podatkowa: 12% i 32% po przekroczeniu progu). Nie musisz odprowadzać miesięcznych zaliczek na podatek – rozliczasz się raz w roku, do 30 kwietnia za rok poprzedni. Jeśli uzyskujesz dochody także z innych źródeł (np. umowa o pracę), sumujesz je i rozliczasz wspólnie według skali podatkowej.
Duże znaczenie ma też kwota wolna od podatku, która w 2025 roku wynosi 30 000 zł. Oznacza to, że jeśli Twój łączny dochód (ze wszystkich źródeł opodatkowanych skalą) nie przekroczy tej kwoty, nie zapłacisz podatku. Gdy zaś rozliczasz się wspólnie z małżonkiem, kwota wolna wzrasta do 60 000 zł.
Czy muszę płacić podatek od towarów i usług (VAT)?
Co do zasady, prowadząc działalność nierejestrowaną, korzystasz ze zwolnienia podmiotowego z VAT (do 200 000 zł sprzedaży rocznie, art. 113 ust. 1 ustawy o VAT). Wyjątkiem są sytuacje, gdy sprzedajesz towary lub usługi objęte obowiązkiem rejestracji do VAT bez względu na wielkość sprzedaży. Wówczas musisz zarejestrować się jako podatnik VAT, a zwolnienie podmiotowe nie będzie miało zastosowania.
Wśród popularnych towarów lub usług, które zostały objęte obowiązkiem rejestracji do VAT, można wymienić m.in.:
- usługi doradcze;
- usługi prawnicze;
- sprzedaż kosmetyków na odległość;
- sprzedaż wyrobów elektronicznych.
Jakie są obowiązki ewidencyjne i dokumentacyjne?
Formalności związane z działalnością nierejestrowaną miały zostać ograniczone do minimum. Mimo wszystko musisz pamiętać o kilku (a czasami o wielu) kwestiach. Prowadząc biznes na próbę:
- Musisz prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży – możesz do tego wykorzystać arkusz kalkulacyjny lub gotowy wzór, który znajdziesz tutaj. W takim dokumencie zapisujesz każdą sprzedaż z datą, kwotą i opisem towaru/usługi.
- Na żądanie klienta masz obowiązek wystawić rachunek lub fakturę. Gdy nie jesteś zarejestrowany do VAT, wystawiasz fakturę bez VAT, a w miejsce stawki podatku wpisujesz „zw”. Pamiętaj, że stawka VAT 0% nie jest tym samym co zwolnienie podmiotowe!
- Jeżeli masz koszty uzyskania przychodów i chcesz je rozliczać, to warto je ewidencjonować i zbierać odpowiednie dowody poniesienia tych kosztów, np. faktury imienne.
A co z kasą fiskalną? W tym przypadku możesz korzystać ze zwolnienia, jeżeli nie przekraczasz określonych limitów sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (20 000 zł rocznie). Co istotne, w niektórych branżach musisz mieć kasę już od pierwszej sprzedaży (np. branża kosmetyczna). Więcej szczegółów na ten temat znajdziesz w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących. Dokument możesz pobrać tutaj.
Czy musisz płacić składki ZUS?
Nie. Prowadząc działalność nierejestrowaną, nie opłacasz składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne z tego tytułu. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy świadczysz usługi, co traktowane jest jako zawarcie umowy zlecenia. W takiej sytuacji składki powinien odprowadzić za Ciebie Twój zleceniodawca, czyli klient. W praktyce takie działanie jest trudne do zrealizowania, bo z pewnością niewiele osób będzie chciało skorzystać z Twoich usług i zgłaszać Cię do ZUS.
Co ciekawe, problem ze składkami nie dotyczy Cię, gdy jesteś uczniem lub studentem do 26. roku życia. W takiej sytuacji możesz bez obaw świadczyć usługi w ramach działalności nierejestrowanej.
Podsumowanie
Jak widzisz, działalność nierejestrowana, pomimo że jest stosunkowo prostą formą prowadzenia biznesu, ma też wiele obostrzeń, na które musisz zwrócić uwagę. W tym artykule skupiliśmy się na najczęściej zadawanych pytaniach. Niemniej jednak musisz wiedzieć, że w praktyce możesz spotkać się również z innymi niuansami. Te oraz wiele innych wątków zostało poruszonych i opisanych szerzej na blogu. Jeżeli chcesz wzbogacać swoją wiedzę w tym temacie, gorąco zachęcam Cię do przejrzenia innych artykułów.
